Giỏ hàng

Ngưu tất – mạnh gân cốt, bổ can thận

Ngưu tất tên khoa học Achyranthes bidentata được biết đến là loại cây được sử dụng nhiều trong Đông Y với nhiều tác dụng khác nhau. Ngưu tất giúp mạnh gân cốt, bổ can thận.

Cây ngưu tất là cây gì?

Ngưu tất là một loài cỏ xước có tên khoa học là Achyranthes aspera L có các đặc điểm nổi bật và dễ nhận biết như:

  • Rễ củ cây ngưu tất có hình trụ dài, nhiều rễ phụ to

  • Cây có thân mảnh màu lục hoặc nâu tía, có cạnh và phình lên ở các đốt với phần cành thường mọc hướng lên trên gần như thẳng đứng.

  • Lá của cây ngưu tất mọc đối, phiến lá hình trứng hoặc hình lá mác thuôn dài dễ thấy cả gân lá trên có màu nâu tím

  • Hoa mọc thành cụm ở ngọn thân cây ngưu tất và kẽ lá đầu cành thành một bông dài 2 – 5 cm, quả hình bầu dục và bên trong chứa một hạt. 

 

Đây là loại cây ưa sáng và ẩm nên hay được trồng ở cả miền núi, trung du và đồng bằng. Bộ phận được sử dụng để ứng dụng trong chữa bệnh chủ yếu là rễ của cây ngưu tất chứa Saponin. Khi thuỷ phân cho ra các sản phẩm là axit oleanolic, glucoza, galactoza và các thành phần có lợi khác.

Rễ ngưu tất có một loại peptide – polysaccharide bao gồm glyxin, serin, axit glutamic và axit aspartic có tác dụng miễn dịch rất tốt và đã được ứng dụng trong nhiều bài thuốc.

Ngưu tất - mạnh gân cốt, bổ can thận

Theo nhiều nghiên cứu về tác dụng dược lý nổi bật do thành phần chứa khoảng 40% là saponin, ngoài ra còn có các chất hoá học khác. Theo Đông Y các vị thuốc bổ can thận đóng một vai trò quan trọng trong điều trị các bệnh liên quan đến xương khớp vì thận chủ cốt (xương), can chủ cân (gân). Có thể nói ngưu tất là một vị thuốc bồi bổ can thận giúp xương chắc khỏe, thân thể cường tráng bưởi các tác dụng sau: 

  • Tác dụng chống viêm giảm đau trong điều trị thấp khớp: đây là tác dụng nổi bật của cây ngưu tất được áp dụng để điều trị các thấp khớp do có tính kháng viêm, giảm đau rõ rệt được chứng minh trên lâm sàng. Đặc biệt là đau lưng cấp do lạnh và sang chấn. Trường hợp đối với viêm đa khớp dạng thấp, chưa có biến dạng về khớp mà chỉ có đau nhức đơn thuần thì tác dụng điều trị tương đối tốt. Một ưu điểm khi sử dụng vị thuốc ngưu tất là nó khá an toàn, cho tác dụng phụ không đáng kể. 

 

  • Tác dụng kháng viêm

  • Ức chế miễn dịch: thử nghiệm trên tuyến ức chuột cống đực non, gây thu teo tuyến ức.

  • Giảm cholesterol máu: rễ ngưu tất có tác dụng làm giảm cholesterol máu ở thỏ bằng cách gây ức chế sự hấp thu và tổng hợp cholesterol trong cơ thể thỏ. 

  • Giúp hạ huyết áp: khiến huyết áp hạ từ từ trên mèo với thời gian dài, độc tính thấp.

Các bài thuốc chứa ngưu tất tác dụng mạnh gân cốt, bổ can thận

Trong Y học cổ truyền, ngưu tất có vị đắng chua, tính bình quy vào hai kinh can và thận. Tác dụng nổi bật là hành huyết tán ứ và tiêu ung lợi thấp. Qua chế biến dạng chính bổ can thận, ích thân giúp cường gân tráng cốt hiệu quả.

Bài thuốc chữa thấp khớp đang sưng

Tên vị thuốc

Liều lượng (gam)

Ngưu tất

16

Hy thiêm thảo

16

Nhọ nồi

16

Thương nhĩ tử

12

Phục linh

20

Ngải cứu

12

Các vị thuốc có thể gia giảm tuỳ liều lượng và thể trạng người dùng cho phù hợp.

Cách dùng: Trộn chung lại sắc cho đặc, chia làm ba lần uống trong ngày trong 7 – 10 ngày để thấy rõ tác dụng.

Ngưu tất trong bài thuốc trên có tác dụng chống viêm nên rất thích hợp chữa thấp khớp dạng sưng. Ngưu tất kết hợp với hy thiêm thảo có tác dụng giảm đau, trị phong thấp. Nhọ nồi lương huyết chỉ huyết, tư âm bổ thận, đồng thời ức chế sự phát triển của một số loại vi khuẩn gây viêm. Các vị thương nhĩ tử, phục linh và ngải cứu thêm vào có tác dụng hỗ trợ giảm viêm. 

 

Bài thuốc chữa viêm đa khớp dạng thấp

Tên vị thuốc

Liều lượng ( g)

Rễ ngưu tất được tẩm rượu sao

20

Tang ký sinh

16

Độc hoạt

12

Tục đoạn

12

Dây đau xương

16

Thục địa

12

Đương quy

12

Đẳng sâm

12

Bạch thược

12

Quế chi

8

Tần giao

12

Tế tân

6

Xuyên khung

8

Cam thảo

6

Cách dùng: Tất cả các vị thuốc trên sắc thành 1 thang thuốc uống 3 lần mỗi ngày liên tục trong 10 ngày. Liều lượng các vị thuốc có thể gia giảm tuỳ người dùng.

Bài thuốc trên chữa viêm đa khớp dạng thấp với hàng loạt các vị thuốc bổ can thận, mạnh xương cốt. Trong đó có vị thuốc ngưu tất được chế biến tẩm rượu sao quy vào hai kinh can thận. Tác dụng giúp xương chắc khỏe, bổ gân cốt. Ngưu tất sao rượu rất có tác dụng với người thắt lưng đầu gối phù nề, gân cốt vô lực. Ngoài ra Saponin trong ngưu tất chống viêm, giảm đau do và ức chế miễn dịch. Các vị thuốc: tang ký sinh, độc hoạt, dây đau xương tác dụng bổ trợ hiệu quả. 

Những lưu ý khi sử dụng ngưu tất

Tuy ngưu tất đã được ứng dụng trong nhiều bài thuốc và được đánh giá là an toàn, ít cho tác dụng phụ nhưng cũng phải chú ý một vài điểm sau:

  • Do có tính hoạt huyết nên không dùng cho phụ nữ có thai, băng huyết hoặc ra nhiều kinh nguyệt.

  • Ngưu tất không nên dùng cho người di tinh hoặc mộng tịnh

  • Người khí hư, tỳ vị hư hàn cũng cần chú ý điều chỉnh cho phù hợp. 

Kết luận về Ngưu tất

Ngưu tất là một vị thuốc với nhiều công dụng nhưng nổi bật là tác dụng mạnh gân cốt, bổ can thận. Rễ ngưu tất chứa nhiều thành phần giúp chống viêm giảm đau trong điều trị các bệnh về viêm khớp, viêm đa khớp dạng thấp. Hiện nay đã có rất nhiều bài thuốc dùng ngưu tất để chữa các bệnh liên quan đến xương khớp hoặc bồi bổ xương khớp cho kết quả tốt.

Đọc thêm các bài viết tại website hoặc facebook

Link tài liệu tham khảo:

https://caythuocdangian.com/cay-nguu-tat/#Tac-dung-duoc-ly-cua-cay-nguu-tat

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4235941/

https://www.sciencedirect.com/topics/neuroscience/achyranthes-bidentata-extract