Giỏ hàng

Ngũ gia bì - vị thuốc quan trọng trong các bài thuốc chữa đau nhức xương khớp.

Ngũ gia bì hay xuyên gia bì hoặc thích gia bì (ngũ gia bì gai), loài cây này có tên khoa học là Acanthopanax aculeatus Seem. Từ xưa, loài cây này đã được biết đến với công dụng giúp mạnh gân cốt là chủ yếu. 

 

Đặc điểm thực vật ngũ gia bì 

  • Đây là một loại cây thân nhỏ, có nhiều gai, chiều cao cây ước chừng khoảng 2-3m.

  • Lá cây mọc so le nhau, dạng lá kép chân vịt có từ 3-5 lá chét, phiến lá chét có hình bầu dục, đầu nhọn, mỏng, mép có răng cưa to, cuống lá dài chừng 4-7cm.

  • Hoa thường nở ở đầu cành, có  hình giống đinh tán. Đầu mùa hạ cây ra hoa nhỏ màu vàng xanh. 

  • Cây có quả mọng, hình cầu, đường kính chừng khoảng  2,5mm khi chín có màu đen.

  • Loài cây này mọc hoang ở nhiều tỉnh miền Bắc nước ta như Lạng Sơn, Cao Bằng, Sapa (Lào Cai),... Ngoài ra chúng có rất nhiều ở các vùng khác như Tứ Xuyên hay Quảng Châu Trung Quốc.

Hoa

  • Cây thường được thu hoạch vào mùa hạ hay mùa thu, lấy rễ, bỏ gỗ, lấy vỏ thái nhỏ rồi đem phơi khô dùng làm vị thuốc, cao khô, cao đặc

  • Hình dáng vị thuốc: dài ngắn không đều, dày chừng 1mm, vỏ ngoài màu vàng nâu nhạt có nhiều nếp nhăn, mặt trong xám, dai, mặt phẳng có những điểm vàng nâu. Không rõ mùi.

Thành phần hoá học

  • Giống cây này của Việt Nam chưa có nghiên cứu rõ ràng 

  • Giống cây của Trung Quốc chứa 4 mestoxysalixylandehyt và một số axit hữu cơ. Ngoài ra còn có 

Trong rễ và thân cây chứa nhiều heterozit, mà tác dụng của heterozit so với một số heterozit trong nhân sâm có một số đặc điểm tương đồng.

Tác dụng của ngũ gia bì 

Trong Đông y thì ngũ gia bì được coi là một vị thuốc quan trọng trong các bài thuốc chữa đau nhức xương khớp, khử phong hóa thấp, chủ trị đau bụng, đau lưng, tê chân, làm mạnh gân cốt, cải thiện trí nhớ, ngâm rượu uống rất tốt. Theo tài liệu cổ: Ngũ gia bì vị cay, đắng, tính ôn. Liều dùng ngày 6-12g dưới dạng thuốc sắc hay rượu thuốc:

  • 1 chén thuốc sắc: Ngũ gia bì sao vàng 100g, rượu 1 lít ngâm trong 10 ngày, thỉnh thoảng lắc đều. ngày uống một chén con vào buổi tối trước cơm chiều, giúp chữa đau lưng, đau xương.

  • Đối với phụ nữ: mỗi vị lấy khoảng 40 gam tán nhỏ: Ngũ gia bì, mẫu đơn bì, xích thược, đương quy. Liều dùng ngày uống hai lần, mỗi lần 4g giúp giảm mệt mỏi đối với người sốt, ra nhiều mồ hôi, kén ăn, ăn không ngon. 

Vị thuốc

Một số chú ý về ngũ gia bì 

“Ngũ gia bì” còn dùng để chỉ tên nhiều vị thuốc khác nhau tùy theo nguồn gốc và giống, bạn đọc cần chú ý để tránh nhầm lẫn:

  1. Loại được nhập khẩu từ Trung Quốc chia ra
    – Nam ngũ gia bì- cortex acanthopanacis gracilistylus: vỏ rễ đã được phơi khô của cây tế trụ ngũ gia bì acanthopanacis gracilistylus W.W Smith. Cây này chưa được tìm thấy ở nước ta
    – Hồng mao ngũ gia bì: cortex acanthopanacis giraldii: vỏ rễ được phơi khô của cây hồng mao ngũ gia bì Acanthopanax giraldi Harms 

  2. Liên xô cũ nghiên cứu và khai thác một giống khác gọi là Acanthopanax senticosus Theo nghiên cứu của I.Brekhman Thì giống cây này tốt hơn nhân sâm ở điểm tác dụng không phụ thuộc vào mùa.

  3. Kỵ các thuốc như aspirin, dipyridamole, clopidogrel.

Công dụng

+ Tăng sức chịu đựng đối với điều kiện khắc nghiệt như thiếu oxy, nhiệt độ cao, điều hòa rối loạn nội tiết và huyết áp, có thể giải độc.

+ Giúp điều hòa miễn dịch của cơ thể. Ngoài ra còn có tác dụng kháng virus, kháng tế bào ung thư (Trung Dược Học).

+ An thần, cân bằng giữa hai quá trình ức chế và hưng phấn của trung khu thần kinh. Mặt khác, tác dụng hưng phấn của thuốc không làm ảnh hưởng đến giấc ngủ bình thường (Trung Dược Học).

+ Kháng viêm (Trung Dược Học).

+ Giúp giãn mạch, làm tăng lưu lượng máu qua động mạch vành (Trung Dược Học).

+ Có thể giúp long đờm, giảm ho, giảm hen suyễn (Trung Dược Học).

+ Chống ung thư (Trung Dược Học).

+ Giúp giảm đau nhức xương khớp, bổ can thận, khu phong, hóa thấp.

Tài liệu tham khảo: 

https://duocdienvietnam.com/ngu-gia-bi-gai-vo-re-vo-than/

Những cây thuốc và vị thuốc Việt Nam - Đỗ Tất Lợi

http://tracuuduoclieu.vn/ngu-gia-bi.html

https://www.thuocbietduoc.com.vn/thuoc-goc-2408/ngu-gia-bi-chan-chim.aspx

 

Trên đây là những chia sẻ khái quát về ngũ gia bì và công dụng của chúng đối với sức khỏe. Hy vọng bài viết có thể giúp ích đối với bạn. Nếu bạn đọc có bất cứ điều gì thắc mắc và góp ý vui lòng liên hệ HOTLINE 0844659988 để được giải đáp hoặc truy cập website để được tư vấn.