Giỏ hàng

Loãng xương (Osteoporosis) – hiểu rõ nguyên nhân để điều trị và phòng ngừa

Loãng xương là mối quan tâm của nhiều người đặc biệt là sau khi bước sang độ tuổi trung niên. Hãy cùng chúng tôi tìm hiểu về nguyên nhân gây loãng xương để tìm ra cách điều trị qua bài viết dưới đây nhé!

Nguyên nhân gây loãng xương

Loãng xương được chia thành 2 loại theo nguyên nhân là loãng xương nguyên phát và loãng xương thứ phát:

Loãng xương nguyên phát

Hơn 95% trường hợp loãng xương ở phụ nữ và khoảng 80% ở nam giới là nguyên phát. Hầu hết các trường hợp xảy ra ở phụ nữ sau mãn kinh và ở nam giới lớn tuổi.

Nguyên nhân chính gây loãng xương nguyên phát là do thiếu estrogen, đặc biệt là sự sụt giảm nhanh chóng xảy ra ở thời kỳ mãn kinh .

Hầu hết đàn ông trên 50 tuổi có mức estrogen cao hơn phụ nữ sau mãn kinh. Nhưng mức độ này cũng suy giảm khi lão hóa, và mức estrogen thấp có liên quan đến chứng loãng xương ở cả nam và nữ. Thiếu hụt estrogen làm tăng quá trình phân hủy xương và dẫn đến giảm mật độ xương nhanh chóng.

Ở nam giới, lượng hormone sinh dục nam thấp cũng góp phần gây loãng xương. Vấn đề này thậm chí còn nhiều hơn nếu lượng canxi hoặc vitamin D thấp. 

Vitamin D thấp quá mức dẫn đến thiếu canxi, và tăng hoạt động của tuyến cận giáp  kích thích sự phân hủy xương. 

Một số yếu tố khác như sử dụng một số loại thuốc, hút thuốc lá, nghiện rượu nặng hay tiền sử gia đình bị loãng xương (ví dụ, nếu cha mẹ của một người đã bị gãy xương hông) cũng khiến tầm vóc cơ thể nhỏ bé và có nguy cơ cao bị loãng xương. Điều này xảy ra ở cả nam và nữ. 

 

Loãng xương thứ phát

Loãng xương thứ phát chiếm tỷ lệ nhỏ (dưới 5% loãng xương ở phụ nữ và khoảng 20% ở nam giới)

Các rối loạn có thể gây loãng xương thứ phát xuất phát từ các bệnh mãn tính và rối loạn nội tiết như: bệnh Cushing, cường giáp, thiểu năng sinh dục, nồng độ prolactin cao và đái tháo đường. Người mắc loãng xương có nguy cơ cao mắc các bệnh liên quan chẳng hạn như đa u tuỷ xương. Và ngược lại, người mắc các bệnh về xương có thể là nguyên nhân gây loãng xương thứ phát. 

Ngoài ra còn có loãng xương vô căn ( không rõ nguyên nhân) là căn bệnh rất hiếm gặp. Loại loãng xương này xảy ra ở phụ nữ tiền mãn kinh, nam giới dưới 50 tuổi và trẻ em, thanh thiếu niên có mức hormon và vitamin D ở mức bình thường nhưng vẫn bị yếu xương không biết lý do.

Phải nắm rõ được nguyên nhân gây loãng xương để lựa chọn biện pháp điều trị và biết cách phòng ngừa loãng xương hiệu quả nhất. 

Phòng ngừa loãng xương

Phòng ngừa loãng xương thường thành công hơn điều trị vì ngăn ngừa mất mật độ xương dễ dàng hơn là hồi phục sau khi đã mất. Các biện pháp phòng ngừa được khuyến nghị cho bất cứ ai có các yếu tố nguy cơ giảm mật độ xương với các biện pháp sau:

  • Loại bỏ các yếu tố nguy cơ: bỏ hút thuốc lá, tránh sử dụng quá nhiều bia, rượu và caffeine giúp giảm đáng kể các yếu tố gây loãng xương

  • Cung cấp đủ lượng canxi và vitamin D cho sự hoạt động và phát triển của xương

  • Thường xuyên vận động thể dục thể thao hoặc tham gia các bài tập giúp phát triển xương (đi bộ, leo núi, tập tạ).

 

  • Dùng một số loại thuốc để cải thiện tình trạng xương giòn, gãy xương

Điều trị loãng xương

Điều trị loãng xương ngoài việc cung cấp canxi, vitamin D và tham gia các bài tập có lợi cho xương còn thường được kết hợp điều trị thuốc để tăng hiệu quả điều trị bệnh.

Cung cấp Canxi và vitamin D

Tất cả đàn ông và phụ nữ tiêu thụ ít nhất 1000 miligam canxi mỗi ngày. Phụ nữ sau mãn kinh, đàn ông lớn tuổi, trẻ em đang trong độ tuổi dậy thì và phụ nữ đang mang thai hay cho con bú cần 1200 – 1500 miligam. Do đó việc bổ sung canxi là cực kì cần thiết, nhất là trong các bữa ăn hàng ngày từ các chế phẩm từ sữa hay một số loại rau xanh ( bông cải xanh) và các loại hạt ( hạt hạnh nhân).

Bổ sung vitamin D chủ yếu từ sữa và ngũ cốc, ngoài ra còn có thể cung cấp từ động vật như gan cá và dầu cá. Vitamin D còn được tăng cường tổng hợp qua ánh nắng mặt trời. 

Các bài tập có lợi cho phát triển xương

Tập các bài tập nâng cao sức bền của cơ thể như đi bộ hay leo cầu thang cũng làm tăng đáng kể mật độ xương. Theo chuyên gia, bạn nên tập thể dục 30 phút mỗi ngày để giúp xương phát triển. Tuy nhiên ở phụ nữ tiền mãn kinh, mức độ tập thể dục cao như các vận động viên có thể gây giảm mật độ xương vì tập thể dục cường độ cao ngăn chặn việc sản xuất estrogen của buồng trứng. Do đó cần phải xem xét kỹ lưỡng các bài tập và phương pháp tập luyện theo tình hình sức khoẻ mỗi người. 

Các thuốc điều trị loãng xương

Những loại thuốc thuộc nhóm Bisphosphonate ( Alendronate, Risedronate, Ibandronate và Zoledronic acid) rất hữu ích trong ngăn ngừa và điều trị loãng xương. Bisphosphonates được chứng minh ngăn ngừa sự giảm mật độ xương từ đó giảm nguy cơ gãy xương. Tuy nhiên cần thận trọng với phụ nữ có thai và cho con bú, người có canxi máu thấp hay bị bệnh thận nặng. 

 

Bên cạnh đó Calcitonin ức chế sự phân huỷ xương cũng hay được sử dụng trong kê đơn. Khi sử dụng cần phải theo dõi lượng canxi để tránh các tác dụng không mong muốn khác.

Kết luận vấn đề:

Nguyên nhân gây loãng xương do lão hoá, thiếu hụt estrogen, lượng vitamin D hoặc canxi thấp và một số rối loạn nhất định làm giảm mật độ xương. Do đó để phòng ngừa loãng xương cần thường xuyên bổ sung canxi và vitamin D qua ăn uống. Đồng thời hạn chế giảm mật độ xương giảm bằng cách duy trì luyện tập với cường độ thích hợp và dùng thuốc. 

Thông tin chi tiết về bệnh học xem tại website hoặc facebook

Link tài liệu tham khảo:

https://www.merckmanuals.com/home/bone,-joint,-and-muscle-disorders/osteoporosis/osteoporosis#v728956

https://www.healthline.com/health/osteoporosis#medications

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22877425/